Chapter 10: ਮਾਡਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ (Model Practice Sets)
ਅਧਿਆਪਕ ਮਿੱਤਰੋ, PSTET (Punjab State Teacher Eligibility Test) ਦੇ ਇਸ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਚੈਪਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਗ੍ਰਹਿਣ (Language Comprehension), ਵਿਆਕਰਨ (Grammar) ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ (Pedagogy) ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦੇਈਏ। 📚🎯
ਇਸ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ ਹੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹ ਸੈੱਟ PSTET ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਰੀਹੈਂਸ਼ਨ (Comprehension) ਅਤੇ ਪੈਡਾਗੋਜੀ (Pedagogy) ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ, ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਪਰਖੀਏ! 💪
10.1 📝 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 1 (ਪੇਪਰ 1 ਪੈਟਰਨ) - 30 MCQs
ਨਿਰਦੇਸ਼: ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 30 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ (MCQs) ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੈੱਟ PSTET ਪੇਪਰ 1 (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ) ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q1-Q5): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਦ ਟੋਟੇ (Passage) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਪੈਸੇਜ਼:
1. ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਬਾਂਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਟੋਨੀ ਸੀ। ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ 'ਤੇ ਝੂਲ ਜਾਂਦਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਲੱਤ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ।
2. ਇੱਕ ਦਿਨ ਟੋਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੀਂਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਰਤ ਸੁੱਝੀ। ਉਹ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਅਰੇ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਭਾਈ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਹੌਲੀ ਕਿਉਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈਂ? ਦੇਖ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਭੱਜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਜਾ ਕੁੱਦਾ।
3. ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਨੱਕ-ਮੂੰਹ ਵਟਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।
4. ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਦ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਤੇਜ਼ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਤਾਂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਟੋਨੀ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ 'ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਹੌਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਟੋਨੀ ਨੇ ਝੱਟ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਲੱਕੜ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਉਸ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਟੋਨੀ ਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
Q1. ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਨੇ ਟੋਨੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ? (What was the tortoise's response to Tony's mischief?)
A. ਉਹ ਟੋਨੀ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।
B. ਉਹ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
C. ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
D. ਉਹ ਵੀ ਟੋਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Q2. ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਨੇ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ? (What lesson did Tony learn at the end of the story?)
A. ਤੇਜ਼ ਭੱਜਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
B. ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
C. ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖੂਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
D. ਕੱਛੂਕੁੰਮੇ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Q3. ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਰਾਰਤੀ' ਸ਼ਬਦ (ਪੈਰਾ 1) ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the word 'shararti' (mischievous) in the story?)
A. ਦਿਆਲੂ (Kind)
B. ਮਿਹਨਤੀ (Hardworking)
C. ਨਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ / ਸਤਾਉਣ ਵਾਲਾ (Naughty / One who teases)
D. ਡਰਪੋਕ (Coward)
Q4. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੀ Part of Speech ਹੈ?
"ਟੋਨੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਸੀ।" (In the sentence "Tony was very mischievous," the underlined word 'very' is which part of speech?)
A. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective)
B. ਕਿਰਿਆ (Verb)
C. ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb)
D. ਨਾਂਵ (Noun)
Q5. ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਆ�ਾਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਨੈਤਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? (Based on the story, which moral message can a teacher give to students?)
A. ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ।
B. ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
C. ਸਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ 'ਤੇ ਹੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
D. ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q6-Q10): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ (Pedagogy) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q6. 'ਸਿੱਖਣਾ' (Learning) ਅਤੇ 'ਗ੍ਰਹਿਣ' (Acquisition) ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? (What is the difference between 'Learning' and 'Acquisition'?)
A. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਹਨ।
B. ਸਿੱਖਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਰਸਮੀ।
C. ਸਿੱਖਣਾ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਚੇਤੰਨ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਅਚੇਤ।
D. ਸਿੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਘਰ ਵਿੱਚ।
Q7. ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ 'ਕੁੱਤਾ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ 'ਕੁਤਾ' ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (In a primary class, students pronounce the word 'kutta' (dog) as 'kuta'. What should the teacher do?)
A. ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
B. ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
C. ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
D. ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Q8. ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ 'ਅਨੁਕਰਨ' (Imitation) ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the 'Imitation' principle of language teaching?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਲੱਭਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
C. ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
Q9. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਹੁਨਰ (Speaking Skill) ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ? (Which of the following activities is most effective for developing Speaking Skill?)
A. ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਕਰਨਾ।
B. ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਲਿਖਣਾ।
C. ਰੋਲ-ਪਲੇ (Role-play) ਅਤੇ ਚਰਚਾ (Discussion)।
D. ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾ।
Q10. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? (According to PSTET, what should be a quality of a good language teacher?)
A. ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇ।
B. ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।
C. ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਵੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣੇ।
D. ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਵੇ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q11-Q15): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਕਵਿਤਾ:
1. ਬਾਰਿਸ਼ ਆਈ, ਬਾਰਿਸ਼ ਆਈ,
ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਮੁਸਕਾਈ।
ਖੇਤ-ਖੇਤ ਹਰੇ ਹੋਏ,
ਬੀਜ ਸਾਰੇ ਜਾਗੇ ਸੋਏ।
2. ਨਦੀ-ਨਾਲੇ ਭਰ ਗਏ,
ਪੰਛੀ ਸਾਰੇ ਤਰ ਗਏ।
ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ,
ਬੱਦਲ ਗਰਜਦਾ ਰਿਹਾ।
3. ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ,
ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਚ ਦਿਸੇ ਰੌਣਕ।
ਬਾਰਿਸ਼ ਰਾਣੀ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ,
ਸਭ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਭਾਉਂਦਾ।
Q11. ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ (Central Theme) ਕੀ ਹੈ? (What is the central theme of the poem?)
A. ਮੋਰ ਦਾ ਨੱਚਣਾ
B. ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
C. ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਵਗਣਾ
D. ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ
Q12. "ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਮੁਸਕਾਈ।" ਇਸ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰ (Poetic Device) ਹੈ? (Which poetic device is used in the line "Dharti maan muskaee"?) (Mother Earth smiled.)
A. ਉਪਮਾ (Simile)
B. ਰੂਪਕ (Metaphor)
C. ਮਾਨਵੀਕਰਨ (Personification)
D. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ (Alliteration)
Q13. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਤਰ ਗਏ' ਸ਼ਬਦ (ਸਤਰ 2) ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the word 'tar gaye' in the poem?)
A. ਤੈਰ ਗਏ (Swam)
B. ਡੁੱਬ ਗਏ (Drowned)
C. ਭਿੱਜ ਗਏ (Got wet)
D. ਉੱਡ ਗਏ (Flew away)
Q14. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ 'ਬਾਰਿਸ਼ ਰਾਣੀ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਪ੍ਰਤੀਕ (Symbolism) ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? (What does the word 'Rain Queen' symbolize in the poem?)
A. ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
B. ਬਾਰਿਸ਼ ਸੱਚੀਂ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਹੈ।
C. ਬਾਰਿਸ਼ ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।
D. ਬਾਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਹੈ।
Q15. ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (After teaching this poem, which activity can a teacher conduct for students?)
A. ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨਾ।
B. ਬਾਰਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
C. ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
D. ਅਗਲੀ ਕਵਿਤਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q16-Q20): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਆਕਰਨ (Grammar) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q16. "ਮੁੰਡੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਇਕ-ਵਚਨ (Singular) ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ। (Change the sentence "Munde school jande han" to singular.)
A. ਮੁੰਡਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
B. ਮੁੰਡਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
C. ਮੁੰਡੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
D. ਮੁੰਡਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Q17. "ਅਮੀਰ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ (Antonym) ਕੀ ਹੈ? (What is the antonym of 'Ameer' (Rich)?)
A. ਧਨਵਾਨ (Rich)
B. ਸ਼ਰੀਫ (Honest)
C. ਗਰੀਬ (Poor)
D. ਉਦਾਰ (Generous)
Q18. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਗਲਤੀ ਹੈ?
"ਕੁੜੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।" (What is the grammatical error in the sentence "Kudi khedda hai"?)
A. ਕਾਲ (Tense) ਦੀ ਗਲਤੀ
B. ਲਿੰਗ (Gender) ਦੀ ਗਲਤੀ
C. ਵਚਨ (Number) ਦੀ ਗਲਤੀ
D. ਕਾਰਕ (Case) ਦੀ ਗਲਤੀ
Q19. "ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ (Tense) ਹੈ? (Which tense is used in the sentence "Uhe kal school gia see"?)
A. ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ (Present Tense)
B. ਭਵਿਖ ਕਾਲ (Future Tense)
C. ਭੂਤ ਕਾਲ (Past Tense)
D. ਸ਼ੱਕੀ ਭਵਿਖ ਕਾਲ (Presumptive Future)
Q20. ਮੁਹਾਵਰੇ "ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਝੌਂਕਣਾ" ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the idiom "Akhan vich dhur jhonkna"?)
A. ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ
B. ਅੱਖਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀਆਂ
C. ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ
D. ਰੋਣਾ
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q21-Q25): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ (Pedagogy) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q21. ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (In a class, there are children speaking different languages. What should a teacher do in this situation?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
B. ਇਸ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੋਤ (Resource) ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
C. ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
D. ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Q22. 'Error' ਅਤੇ 'Mistake' ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? (What is the difference between 'Error' and 'Mistake'?)
A. Error ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, Mistake ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ।
B. Error ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, Mistake ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ।
C. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਹਨ।
D. Error ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, Mistake ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ।
Q23. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਅਣ-ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਂਕਣ (Informal Assessment) ਕਦੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (When should a teacher do Informal Assessment?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ।
B. ਸਿਰਫ਼ ਤਿਮਾਹੀ ਟੈਸਟਾਂ ਦੌਰਾਨ।
C. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਰੂਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ।
D. ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
Q24. ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ TLM (Teaching Learning Material) ਕਿਹੜਾ ਹੈ? (Which of the following is the most effective TLM for language teaching?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ
B. ਕਾਲਾ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਚਾਕ
C. ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ (ਫਲੈਸ਼ ਕਾਰਡ, ਚਾਰਟ, ਖੇਡਾਂ)
D. ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ
Q25. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਲਾਂਕਣ (Evaluation) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? (According to PSTET, what is the main purpose of Evaluation?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੇਲ ਕਰਨਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ।
D. ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q26-Q30): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਦ ਟੋਟੇ (Passage) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਪੈਸੇਜ਼:
1. ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਡਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
2. ਉਹ ਘੜੇ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕੀ। ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਚਿੜੀ ਦੀ ਚੁੰਝ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਈ।
3. ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਕੀਬ ਸੁੱਝੀ। ਉਹ ਉੱਡ ਕੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਤੋਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗੀ। ਹਰ ਕੰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ।
4. ਚਿੜੀ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੰਕਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਦੀ ਰਹੀ। ਅਖੀਰ ਪਾਣੀ ਇੰਨਾ ਉੱਪਰ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕੀ। ਉਸਨੇ ਢਿੱਡ ਭਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼-ਖੁਸ਼ਾਨ ਉੱਡ ਗਈ।
Q26. ਚਿੜੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ? (What method did the sparrow use to drink water?)
A. ਉਸਨੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
B. ਉਸਨੇ ਕੰਕਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ।
C. ਉਸਨੇ ਤੂੜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ।
D. ਉਸਨੇ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਦੇਵੇ।
Q27. ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? (What lesson do we learn from this story?)
A. ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
B. ਹੌਂਸਲਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
C. ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
D. ਚਿੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Q28. "ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰਕੀਬ ਸੁੱਝੀ।" (ਪੈਰਾ 3) ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਤਰਕੀਬ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the word 'tarkeeb' in the sentence "Usnu ikk tarkeeb sujhi"?)
A. ਖਾਣਾ
B. ਉਦਾਸੀ
C. ਢੰਗ / ਯੁਕਤੀ (Way / Trick)
D. ਤਾਕਤ
Q29. ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਲ (Value) ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? (Based on the story, which value can a teacher develop in students?)
A. ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣਾ (Perseverance) ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ (Problem-solving)
B. ਆਗਿਆਕਾਰੀ (Obedience)
C. ਈਰਖਾ (Jealousy)
D. ਆਲਸ (Laziness)
Q30. ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਪੂਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਿਹੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? (Which would be the most appropriate supplementary activity to teach this story?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਕੰਕਰ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਿਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
🔑 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 1: ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ (Answers with Explanation)
| Q. | Ans. | ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|---|
| 1 | C | ਪੈਰਾ 3 ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ: "ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।" |
| 2 | C | ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਭਾਵ ਉਸਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀ। |
| 3 | C | 'ਸ਼ਰਾਰਤੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਨਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਜਾਂ 'ਸਤਾਉਣ ਵਾਲਾ'। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਬਾਂਦਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। |
| 4 | C | 'ਬਹੁਤ' ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ 'ਸ਼ਰਾਰਤੀ' ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb) ਹੈ। |
| 5 | D | ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। |
| 6 | C | Learning (ਸਿੱਖਣਾ) ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਚੇਤੰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ Acquisition (ਗ੍ਰਹਿਣ) ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਅਚੇਤ। |
| 7 | C | ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟਦਾ ਹੈ। |
| 8 | A | Imitation (ਅਨੁਕਰਨ) ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚੇ ਦੂਜਿਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। |
| 9 | C | Role-play ਅਤੇ Discussion ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ Speaking skill ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। |
| 10 | D | PSTET ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ Facilitator ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਕੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| 11 | B | ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ, ਖੇਤਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। |
| 12 | C | ਧਰਤੀ (ਨਿਰਜੀਵ) ਨੂੰ 'ਮੁਸਕਾਈ' (ਸਜੀਵ ਦਾ ਗੁਣ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਹੈ। |
| 13 | C | 'ਤਰ ਗਏ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਭਿੱਜ ਗਏ' (Got wet)। ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। |
| 14 | A | 'ਬਾਰਿਸ਼ ਰਾਣੀ' ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। |
| 15 | B | ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੇਗੀ। |
| 16 | B | 'ਮੁੰਡੇ' (Plural) -> 'ਮੁੰਡਾ' (Singular) ਅਤੇ 'ਜਾਂਦੇ ਹਨ' (Plural verb) -> 'ਜਾਂਦਾ ਹੈ' (Singular verb) |
| 17 | C | 'ਅਮੀਰ' ਦਾ ਉਲਟ 'ਗਰੀਬ' ਹੈ। |
| 18 | B | 'ਕੁੜੀ' (Feminine) ਨਾਲ 'ਖੇਡਦਾ' (Masculine verb) ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਗ (Gender) ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਹੈ: 'ਕੁੜੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।' |
| 19 | C | 'ਗਿਆ ਸੀ' ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਭੂਤ ਕਾਲ (Past Tense) ਹੈ। |
| 20 | C | ਮੁਹਾਵਰੇ 'ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਝੌਂਕਣਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ'। |
| 21 | B | PSTET Multilingualism ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੋਤ (Resource) ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| 22 | B | Error (ਗਲਤੀ) ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ, Mistake (ਭੁੱਲ) ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। |
| 23 | C | Informal Assessment (ਜਿਵੇਂ ਨਿਰੀਖਣ, ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। |
| 24 | C | ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ TLM (Flashcards, charts, games) ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। |
| 25 | C | PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। |
| 26 | B | ਪੈਰਾ 3 ਅਤੇ 4 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਿੜੀ ਨੇ ਕੰਕਰ ਪਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ। |
| 27 | B | ਕਹਾਣੀ ਦਿ੍ੜਤਾ (Perseverance) ਅਤੇ ਸੂਝ (Intelligence) ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। |
| 28 | C | 'ਤਰਕੀਬ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਢੰਗ' ਜਾਂ 'ਯੁਕਤੀ' (Way or trick)। |
| 29 | A | ਕਹਾਣੀ ਚਿੜੀ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ (Problem-solving) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। |
| 30 | B | ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ (Hands-on) ਰੂਪ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਸਮਝਣਗੇ। |
10.2 📝 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 2 (ਪੇਪਰ 2 ਪੈਟਰਨ) - 30 MCQs
ਨਿਰਦੇਸ਼: ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 30 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ (MCQs) ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੈੱਟ PSTET ਪੇਪਰ 2 (ਅੱਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ) ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q1-Q5): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਦ ਟੋਟੇ (Passage) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਪੈਸੇਜ਼:
1. ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
2. ਝੋਨੇ-ਕਣਕ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੇ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੀਜਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3. ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ (Sustainable Agriculture) ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Q1. ਪੈਸੇਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? (According to the passage, what are the main problems of Punjab's agriculture?)
A. ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਾ।
B. ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਣਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਘਟਣਾ।
C. ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ।
D. ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ। (All of the above)
Q2. "ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ" (Sustainable Agriculture) ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (What does the author mean by 'Sustainable Agriculture'?)
A. ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਬੀਜਿਆ ਜਾਵੇ।
B. ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕੇ।
C. ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
D. ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਯਾਤ (Export) ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
Q3. "ਬੇਹੱਦ" ਸ਼ਬਦ (ਪੈਰਾ 1) ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ (Synonym) ਕੀ ਹੈ? (What is the synonym of 'behad' (excessive) in para 1?)
A. ਘੱਟ (Less)
B. ਸੀਮਤ (Limited)
C. ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ (Very much)
D. ਮੱਧਮ (Medium)
Q4. "ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੀ Part of Speech ਹੈ? (Which part of speech is the underlined word 'hethan' (down) in the sentence?)
A. ਨਾਂਵ (Noun)
B. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective)
C. ਕਿਰਿਆ (Verb)
D. ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb)
Q5. ਇਸ ਪੈਸੇਜ਼ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? (After teaching this passage, which project can a teacher assign to students?)
A. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ।
B. "ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਹੈ।
C. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ।
D. ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q6-Q10): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ (Pedagogy) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q6. 'ਸਰਲ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ' (Simple to Complex) ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ। (Explain the principle of 'Simple to Complex'.)
A. ਪਹਿਲਾਂ ਔਖੇ ਸੰਕਲਪ ਸਿਖਾਓ, ਫਿਰ ਸਰਲ।
B. ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿਖਾਓ।
C. ਸਿਰਫ਼ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੀ ਸਿਖਾਓ।
D. ਸਰਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ।
Q7. 'Usage' ਅਤੇ 'Use' ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? (What is the difference between 'Usage' and 'Use'?)
A. Usage ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, Use ਵਿਆਕਰਨ ਨਾਲ।
B. Usage ਦਾ ਸਬੰਧ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਹੈ, Use ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ।
C. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਹਨ।
D. Usage ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ, Use ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Q8. 'ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ' (Dyslexia) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (What is meant by 'Dyslexia'?)
A. ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ।
B. ਲਿਖਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ।
C. ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ।
D. ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ।
Q9. 'L1 Interference' (ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਾ ਦਖ਼ਲ) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (What is 'L1 Interference'?)
A. ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ (L1) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ (L2) ਸਿੱਖਣ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗਲਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
B. ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ (L2) ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ (L1) 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ।
C. ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ।
D. ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ।
Q10. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (Remedial Teaching) ਕਦੋਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? (According to PSTET, when should a teacher provide Remedial Teaching?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹਨ।
B. ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹਨ।
C. ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ।
D. ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q11-Q15): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਕਵਿਤਾ:
1. ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ,
ਇਹ ਜਗ ਸਾਰਾ ਇੱਕ ਸਪਨਾ।
ਆਏ ਹਨ ਅਸੀਂ, ਜਾਣਾ ਹੈ ਇੱਕ ਦਿਨ,
ਕਿਉਂ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨ ਇਹ ਘਬਰਾਇਆ?
2. ਝੂਠੇ ਹਨ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ,
ਝੂਠਾ ਹੈ ਇਹ ਤਨ ਦਾ ਗਰੂਰ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਜਾਣਾ ਹੈ,
ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਦਿਲ ਹਜੂਰ?
3. ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ,
ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੈਵੋ ਸਾਥ।
ਇਹੀ ਹੈ ਸੱਚ, ਇਹੀ ਹੈ ਸਾਰ,
ਬਾਕੀ ਸਭ ਹੈ ਰੱਖਿਆ ਰਾਤ।
Q11. ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ (Central Theme) ਕੀ ਹੈ? (What is the central theme of the poem?)
A. ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ (Impermanence of the world) ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ।
B. ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ।
C. ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।
D. ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ।
Q12. "ਇਹ ਜਗ ਸਾਰਾ ਇੱਕ ਸਪਨਾ।" ਇਸ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰ (Poetic Device) ਵਰਤਿਆ ਹੈ? (Which poetic device is used in the line "Eh jag sara ikk sapna"?)
A. ਉਪਮਾ (Simile)
B. ਰੂਪਕ (Metaphor)
C. ਮਾਨਵੀਕਰਨ (Personification)
D. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ (Alliteration)
Q13. 'ਮੋਹ-ਮਾਇਆ' (ਸਤਰ 2) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (What is the meaning of 'Moh-Maya'?)
A. ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ
B. ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਾ ਝੂਠਾ ਲਗਾਵ (Worldly attachment and illusion)
C. ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ
D. ਮਾਇਆ ਦਾ ਗੀਤ
Q14. ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਲਹਿਜਾ (Tone) ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? (What is the tone of the poem?)
A. ਉਦਾਸ (Sad)
B. ਜੋਸ਼ੀਲਾ (Energetic)
C. ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਪੂਰਨ (Philosophical and didactic)
D. ਹਾਸ-ਰਸ (Humorous)
Q15. ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (After teaching this poem, which activity can a teacher conduct?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਅਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q16-Q20): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਆਕਰਨ (Grammar) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q16. "ਨੀਲਾ + ਕੰਠ" ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਸਿਕ ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ? (What is the correct compound word for 'Neela + kanth'?)
A. ਨੀਲਕੰਠ (Neelkanth)
B. ਨੀਲਾ ਕੰਠ (Neela kanth)
C. ਨੀਲੇਕੰਠ (Nelekanth)
D. ਨੀਲਾਂ ਕੰਠ (Neelan kanth)
Q17. "ਪਿਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ (Feminine) ਕੀ ਹੈ? (What is the feminine gender of 'Pita' (father)?)
A. ਮਾਤਾ (Mother)
B. ਭੈਣ (Sister)
C. ਪੁੱਤਰੀ (Daughter)
D. ਦਾਦੀ (Grandmother)
Q18. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਗਲਤੀ ਹੈ?
"ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਲਿਆਇਆ।" (What is the grammatical error in the sentence "Uhe mainu lai kitaab liaia"?)
A. ਲਿੰਗ (Gender) ਦੀ ਗਲਤੀ
B. ਕਾਰਕ (Case) ਦੀ ਗਲਤੀ - ਸਹੀ ਰੂਪ 'ਮੇਰੇ ਲਈ' ਹੋਵੇਗਾ।
C. ਕਾਲ (Tense) ਦੀ ਗਲਤੀ
D. ਵਚਨ (Number) ਦੀ ਗਲਤੀ
Q19. "ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕਰੋਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ" - ਇਸ ਅਰਥ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਅਖਾਣ (Proverb) ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ? (Which proverb is appropriate for the meaning "As you sow, so shall you reap"?)
A. ਦੂਧ ਦਾ ਦੂਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਰਨਾ।
B. ਕਰ ਭਲਾ ਤਾਂ ਹੋਵੇ ਫਲ ਚੰਗਾ।
C. ਨੱਚ ਨਾ ਜਾਣੇ ਆਂਗਣ ਟੇਢਾ।
D. ਆਂਦਰਾਂ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
Q20. "ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ" ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ (One-word substitution) ਕੀ ਹੈ? (What is the one-word substitution for 'one who lives in a foreign country'?)
A. ਦੇਸੀ (Desi)
B. ਪੇਂਡੂ (Pendu)
C. ਵਿਦੇਸ਼ੀ (Videshi)
D. ਸ਼ਹਿਰੀ (Shehri)
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q21-Q25): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ-ਵਿਧੀ (Pedagogy) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
Q21. 'Extensive Reading' (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ) ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (What is the purpose of 'Extensive Reading'?)
A. ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਮਝਣਾ।
B. ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਣਾ।
C. ਆਨੰਦ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣਾ।
D. ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਾ।
Q22. 'Cloze Test' (ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਭਰਨ ਦਾ ਟੈਸਟ) ਕਿਸ ਹੁਨਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (Cloze Test is used to assess which skill?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ (Vocabulary)
B. ਪ੍ਰਸੰਗ (Context) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ।
C. ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਾਈ (Handwriting)
D. ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ (Speaking speed)
Q23. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Process of Writing) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? (A teacher asks students to write an essay. Which stage comes first in the process of writing?)
A. ਸੋਧ (Editing)
B. ਖਰੜਾ (Drafting)
C. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (Publishing)
D. ਪੂਰਵ-ਲਿਖਤ (Pre-writing - Brainstorming ideas)
Q24. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ (Textbook) ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? (According to PSTET, what should be the role of the textbook?)
A. ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
B. ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
C. ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
D. ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
Q25. 'Peer Tutoring' (ਸਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ) ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? (What is the benefit of 'Peer Tutoring'?)
A. ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
B. ਇਸ ਨਾਲ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
C. ਇਹ ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (Remedial Teaching) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ) ਲਾਭਾਨਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
D. ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ (Q26-Q30): ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗਦ ਟੋਟੇ (Passage) ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਪੈਸੇਜ਼:
1. ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ,
2. ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ੍ਹੀ ਗੇਂਦ, ਪਰ ਖੇਡਣਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।
3. ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਕੂਲ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ,
4. ਮਜਬੂਰੀ ਦੀ ਇਹ ਦਾਸਤਾਂ, ਕਿੰਨੀ ਭਰੀ ਮਜ਼ਬੂਰ।
5. ਬਸਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਕਪੜੇ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਗਈਆਂ ਖੋ,
6. ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਨਵਾਂ।
7. ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਪੜ੍ਹਦਾ,
8. ਇੱਕ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ।
Q26. "ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਬਾਲ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।" (ਸਤਰ 1) ਇਸ ਸਤਰ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What does line 1 imply?)
A. ਬੱਚਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
B. ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਂ 'ਬੁੱਢਾ' ਸੀ।
C. ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਝੱਲੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
D. ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
Q27. ਕਵੀ ਨੇ 'ਬਾਲ ਬੁੱਢਾ' ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ? (What contrast does the poet show between the life of 'Baal Budha' and normal children?)
A. ਆਮ ਬੱਚੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
B. ਆਮ ਬੱਚੇ ਗੇਂਦ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।
C. ਇਹ ਬੱਚਾ ਬੁੱਢਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਜਵਾਨ ਹਨ।
D. ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Q28. "ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਫ਼ੇ ਪੜ੍ਹਦਾ।" (ਸਤਰ 7) ਇਸ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ? (Which poetic device is used in line 7?)
A. ਉਪਮਾ (Simile)
B. ਰੂਪਕ (Metaphor)
C. ਮਾਨਵੀਕਰਨ (Personification)
D. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ (Alliteration)
Q29. ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕਵੀ ਕੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? (What message does the poet want to convey through this poem?)
A. ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
B. ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਖੋਹ ਰਹੀ ਹੈ।
C. ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
D. ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Q30. ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ (Social Issues) ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (After teaching this poem, which activity can a teacher conduct to create awareness about social issues in students?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
B. "ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ: ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਨਿਵਾਰਨ" ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ (Discussion) ਕਰਵਾਉਣਾ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਲਟ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
🔑 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 2: ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ (Answers with Explanation)
| Q. | Ans. | ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|---|
| 1 | D | ਪੈਰਾ 1 ਅਤੇ 2 ਵਿੱਚ A, B, ਅਤੇ C ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ: ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਣਾ, ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ। |
| 2 | B | 'ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ' ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਅਜਿਹੀ ਖੇਤੀ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। |
| 3 | C | 'ਬੇਹੱਦ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ' (excessive)। |
| 4 | D | 'ਹੇਠਾਂ' ਸ਼ਬਦ ਇੱਥੇ ਕਿਰਿਆ (ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb) ਹੈ। |
| 5 | B | ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੈਸੇਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ (ਵਾਤਾਵਰਨ, ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ) ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ-ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ। |
| 6 | B | 'ਸਰਲ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ' ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾਨ ਸੰਕਲਪ, ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਔਖੇ ਸੰਕਲਪ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। |
| 7 | B | Usage ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (correctness) ਹੈ, Use ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ (meaningful communication) ਹੈ। |
| 8 | C | Dyslexia ਇੱਕ ਸਿੱਖਣ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। |
| 9 | A | L1 Interference ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ (L1) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ (L2) 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। |
| 10 | C | Remedial Teaching (ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। |
| 11 | A | ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਪਨਾ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਲ਼ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। |
| 12 | B | ਜਗ (world) ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ 'ਸਪਨਾ' (dream) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ (ਜਿਉਂ/ਵਾਂਗੂੰ) ਦੇ। ਇਹ ਰੂਪਕ (Metaphor) ਹੈ। |
| 13 | B | 'ਮੋਹ-ਮਾਇਆ' ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਝੂਠਾ ਲਗਾਵ (Maya - illusion)। |
| 14 | C | ਕਵਿਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਹੈ। |
| 15 | B | ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ (ਨੇਕ ਕਰਮ) ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ। |
| 16 | A | 'ਨੀਲਾ + ਕੰਠ' ਦਾ ਸਮਾਸ ਹੈ ਨੀਲਕੰਠ। ਇਹ ਕਰਮਧਾਰਯ ਸਮਾਸ ਹੈ (ਨੀਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਠ)। |
| 17 | A | 'ਪਿਤਾ' (father) ਦਾ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਮਾਤਾ (mother) ਹੈ। |
| 18 | B | ਸਹੀ ਵਾਕ ਹੈ: "ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਤਾਬ ਲਿਆਇਆ।" 'ਮੈਨੂੰ' (personal pronoun) ਦੀ ਥਾਂ 'ਮੇਰੇ' (possessive form) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਕ (Case) ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। |
| 19 | B | ਅਖਾਣ "ਕਰ ਭਲਾ ਤਾਂ ਹੋਵੇ ਫਲ ਚੰਗਾ" ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਚੰਗਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ "As you sow, so shall you reap" ਵਰਗਾ ਹੈ। |
| 20 | C | 'ਵਿਦੇਸ਼ੀ' (Foreigner) - ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ। |
| 21 | C | Extensive Reading (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ) ਆਨੰਦ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। |
| 22 | B | Cloze Test ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
| 23 | D | ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Process Writing) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Pre-writing (ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ) ਦਾ ਪੜਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। |
| 24 | B | PSTET ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਮੂਲ ਸਰੋਤ (basic resource) ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ। |
| 25 | C | Peer tutoring (ਸਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਉਣਾ) ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। |
| 26 | C | ਇੱਥੇ 'ਬੁੱਢਾ' ਸਰੀਰਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥੱਕਿਆ-ਟੁੱਟਿਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। |
| 27 | B | ਆਮ ਬੱਚੇ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ। |
| 28 | B | 'ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ' (education) ਅਤੇ 'ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਫ਼ੇ' (debt records) - ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਕ (Metaphor) ਹਨ। |
| 29 | B | ਕਵਿਤਾ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। |
| 30 | B | ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਰਚਾ (Discussion) ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। |
10.3 📝 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 3 (ਮਿਸ਼ਰਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੱਧਰ) - 30 MCQs
ਨਿਰਦੇਸ਼: ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ 30 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQs) ਪੂਰੇ ਸਿਲੇਬਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੱਧਰ (Difficulty Level) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ (In-depth understanding) ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਹਨ।
Q1. ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੱਕ PSTET-ਅਨੁਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (A student wrote, "Kal main school javanga." Reading this sentence, what should be the first step of a PSTET-friendly teacher?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਂਟ ਕੇ ਸਹੀ ਵਾਕ ("ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਗਿਆ") ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨਾ।
C. ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਇਹ 'Error' ਹੈ (ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ) ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿਖ ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸਮਝਾਉਣਾ।
D. ਵਾਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ।
Q2. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ 'ਰਟਨ ਵਿਧੀ' (Rote Learning) 'ਤੇ PSTET ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ? (Which of the following statements correctly represents PSTET's perspective on 'Rote Learning'?)
A. PSTET ਰਟਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
B. PSTET ਰਟਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
C. PSTET ਰਟਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ (Learning in context) 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
D. PSTET ਨੇ ਰਟਨ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
Q3. 'Scanning' (ਸਕੈਨਿੰਗ) ਅਤੇ 'Skimming' (ਸਕਿਮਿੰਗ) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹੈ? (What is the main difference between 'Scanning' and 'Skimming'?)
A. Scanning ਤੇਜ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੈ, Skimming ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ।
B. Scanning ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਖਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀ (ਜਿਵੇਂ ਤਾਰੀਖ) ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ, Skimming ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ (gist) ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।
C. Scanning ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਹੈ, Skimming ਸਿਰਫ਼ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ।
D. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਨ।
Q4. "ਸੀਖ਼" (Sikh) ਅਤੇ "ਸਿਖ਼" (Sikh) ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ? (What is the difference between the words "Sikh" and "Sikh"? This question tests knowledge of which subject?)
A. ਵਿਆਕਰਨ (Grammar) - ਵਚਨ
B. ਉਚਾਰਨ (Pronunciation) - ਇੱਕ 'ੀ' ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ 'ੀ' ਦੇ
C. ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ (Spelling) ਅਤੇ ਅਰਥ (Meaning) - 'ਸੀਖ਼' (ਸਿੱਖਿਆ) ਅਤੇ 'ਸਿਖ਼' (ਧਰਮ)
D. ਕਾਲ (Tense)
Q5. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ 'Error' (ਗਲਤੀ) ਅਤੇ 'Mistake' (ਭੁੱਲ) ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (According to PSTET, how should a teacher view 'Error' and 'Mistake'?)
A. ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮਝ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
B. Error ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ (teachable moment) ਸਮਝ ਕੇ ਸਹੀ ਨਿਯਮ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, Mistake ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
C. Mistake ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, Error 'ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
D. ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Q6. ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਕਸਰ 'ਪ' ਅਤੇ 'ਫ' ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਉਹ 'ਫਲ' ਨੂੰ 'ਪਲ' ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? (In a class, a student often cannot differentiate between 'p' and 'ph'. He reads 'phal' (fruit) as 'pal' (moment). This could be a symptom of which problem?)
A. ਡਿਸਗ੍ਰਾਫੀਆ (Dysgraphia)
B. ਡਿਸਕੈਲਕੁਲੀਆ (Dyscalculia)
C. ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ (Dyslexia)
D. ਘੱਟ ਬੁੱਧੀ (Low intelligence)
Q7. 'ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ' (Alliteration) ਅਤੇ 'ਮਾਨਵੀਕਰਨ' (Personification) ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? (What is the difference between 'Alliteration' and 'Personification'?)
A. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਜੀਵ ਨੂੰ ਸਜੀਵ ਦੇ ਗੁਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
B. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ।
C. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੀ।
D. ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਗੱਦ ਵਿੱਚ।
Q8. 'ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਲਾਸਰੂਮ' (Multilingual Classroom) ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? (In a multilingual classroom, which strategy should a teacher adopt?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬੋਰਡ (Vocabulary Wall) ਬਣਾਉਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ।
D. ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ।
Q9. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਲਾਂਕਣ (Evaluation) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? (According to PSTET, what is the most important purpose of Evaluation?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਫੇਲ ਕਰਨਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਰੈਂਕ ਬਣਾਉਣਾ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (Remedial Teaching) ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ।
D. ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਦੇਣੇ।
Q10. 'Reading is a meaning-making process.' ਇਸ ਕਥਨ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (What does the statement 'Reading is a meaning-making process' mean?)
A. ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣਾ ਹੈ।
B. ਪਾਠਕ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
C. ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
D. ਪੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਪੈਸਿਵ (ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
Q11. "ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।" ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ 'ਕਰਮਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗ' (Passive Voice) ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ। (Change the sentence "Ram ne Ravan nu maria" into passive voice.)
A. ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
B. ਰਾਵਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
C. ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
D. ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ passive voice ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
Q12. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਿਸ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? (A teacher asked students to write a different ending to a story. This activity develops which skill?)
A. ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ (Memory)
B. ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ (Creativity and Imagination)
C. ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (Grammatical accuracy)
D. ਹੱਥ-ਲਿਖਾਈ (Handwriting)
Q13. 'ਬਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ' (Child Psychology) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? (According to Child Psychology, which is the most effective method for language teaching at the primary level?)
A. ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਰਟਣਾ।
B. ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਾਉਣਾ।
C. ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
D. ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਲੈਕਚਰ।
Q14. 'Error Analysis' (ਗਲਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? (What is the purpose of 'Error Analysis'?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ।
B. ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ।
C. ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣੀ।
D. ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।
Q15. 'ਫਲੈਸ਼ ਕਾਰਡ' (Flashcards) ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (How can 'Flashcards' be used most effectively in the classroom?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਕੇ।
C. ਖੇਡਾਂ (ਜਿਵੇਂ - ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਡ ਗਾਇਬ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲਾਓ) ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ।
D. ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਟੰਗ ਕੇ।
Q16. "ਮੁੰਡੇ" ਅਤੇ "ਕੁੜੀਆਂ" ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਚਨ (Number) ਅਤੇ ਲਿੰਗ (Gender) ਦੱਸੋ। (Tell the number and gender of the words "Munde" and "Kudian".)
A. ਮੁੰਡੇ - ਇਕ-ਵਚਨ, ਪੁਲਿੰਗ ; ਕੁੜੀਆਂ - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ
B. ਮੁੰਡੇ - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਪੁਲਿੰਗ ; ਕੁੜੀਆਂ - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ
C. ਮੁੰਡੇ - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ; ਕੁੜੀਆਂ - ਇਕ-ਵਚਨ, ਪੁਲਿੰਗ
D. ਮੁੰਡੇ - ਇਕ-ਵਚਨ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ; ਕੁੜੀਆਂ - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਪੁਲਿੰਗ
Q17. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ (Textbook) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ (Limitation) ਕੀ ਹੈ? (According to PSTET, what is the biggest limitation of a textbook?)
A. ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੈ।
B. ਇਹ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੈ।
C. ਇਹ ਇੱਕੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (Single perspective) ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
D. ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
Q18. 'ਪ੍ਰਯੋਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ' (Activity-based Learning) ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀ ਹੈ? (What is the main principle of 'Activity-based Learning'?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ (Learning by doing)।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਰਟ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
Q19. "ਸਫਲਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? (What is the correct pronunciation of the word "Safalta"?)
A. ਸਫ਼ਲਤਾ (Safalta)
B. ਸਫਲਤਾ (Saphalta)
C. ਸਫ਼ਲਤਾ (Safalta) - 'ਫ਼' (ਫ਼) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ
D. ਸਫਲਤਾ (Saphalta) - 'ਫ' (ph) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ
Q20. PSTET ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ? (According to PSTET, how does a good teacher view his students' errors?)
A. ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ।
B. ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ।
C. ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ।
D. ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ।
Q21. 'ਮੁਹਾਵਰੇ' (Idioms) ਅਤੇ 'ਅਖਾਣ' (Proverbs) ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ? (What is the difference between 'Idioms' and 'Proverbs'?)
A. ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ।
B. ਮੁਹਾਵਰਾ ਵਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਖਾਣ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
C. ਮੁਹਾਵਰਾ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਖਾਣ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ।
D. ਮੁਹਾਵਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਖਾਣ ਨਵਾਂ।
Q22. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 'ਬਾਰਿਸ਼' 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ 'Brainstorming' ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ। Brainstorming ਦਾ ਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ? (A teacher asked students to write a poem on 'Rain'. Before writing, he conducted a 'Brainstorming' session to gather ideas about rain. What is the purpose of Brainstorming?)
A. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਲੈਣਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪਰਖਣਾ।
C. ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣਾ।
Q23. "ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ।" ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਨੇ' ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ (Case) ਹੈ? (In the sentence "Ram ne kitaab parhi", what case is 'ne'?)
A. ਕਰਮ ਕਾਰਕ (Accusative)
B. ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ (Nominative)
C. ਸੰਪਰਦਾਨ ਕਾਰਕ (Dative)
D. ਅਪਾਦਾਨ ਕਾਰਕ (Ablative)
Q24. 'ਸੰਮਿਲਿਤ ਸਿੱਖਿਆ' (Inclusive Education) ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of 'Inclusive Education'?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ।
B. ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ।
C. ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਵਿਕਲਾਂਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣਾ।
D. ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ।
Q25. 'ਕਾਰਕ' (Case) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (What is a 'Case' (Kaarak) in grammar?)
A. ਨਾਂਵ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੂੰ।
B. ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ ਜਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਭਕਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ।
C. ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ।
D. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ।
Q26. PSTET ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰੇਰਣਾ' (Motivation) ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ? (According to PSTET, what is the role of 'Motivation' in language teaching?)
A. ਕੋਈ ਖਾਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ।
B. ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
C. ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
D. ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
Q27. 'ਸੰਧੀ' (Sandhi) ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? (What is 'Sandhi'?)
A. ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।
B. ਦੋ ਵਰਣਾਂ (ਧੁਨੀਆਂ) ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਰਤਨ।
C. ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।
D. ਨਾਂਵ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ।
Q28. 'Formative Assessment' (ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? (What is the main purpose of 'Formative Assessment'?)
A. ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਡ ਦੇਣਾ।
B. ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇਣਾ।
C. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ।
D. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ।
Q29. "ਘੋੜੇ ਨਿਲਾਮ ਕਰਨਾ" ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (What is the meaning of the idiom "Ghore nilaam karna"?)
A. ਘੋੜੇ ਵੇਚ ਦੇਣਾ।
B. ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨਾ।
C. ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰਨਾ, ਬੇਚੈਨ ਹੋਣਾ।
D. ਘੋੜ-ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ।
Q30. PSTET ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀ ਹੈ? (In the context of the PSTET exam, what is the most important role of a teacher?)
A. ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣਾ।
B. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
C. ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ (Learning Environment) ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕੇ।
D. ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।
🔑 ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ 3: ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ (Answers with Explanation)
| Q. | Ans. | ਵਿਆਖਿਆ (Explanation) |
|---|---|---|
| 1 | C | ਇਹ Error ਹੈ (ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ), Mistake ਨਹੀਂ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਦਾਨ (Diagnose) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ error ਹੈ, ਫਿਰ ਉਪਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਜੋਂ ਸਹੀ ਨਿਯਮ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। |
| 2 | C | PSTET ਰਟਨ ਵਿਧੀ (Rote Learning) ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ (Contextual Learning) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| 3 | B | Scanning (ਸਕੈਨਿੰਗ) ਖਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣਾ ਹੈ, Skimming (ਸਕਿਮਿੰਗ) ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। |
| 4 | C | 'ਸੀਖ਼' (Sikhia - education) ਅਤੇ 'ਸਿਖ਼' (Sikh - follower of Sikhism) ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ (Spelling) ਅਤੇ ਅਰਥ (Meaning) ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। |
| 5 | B | PSTET Error (ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ) ਨੂੰ 'teachable moment' ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ Mistake (ਅਣਗਹਿਲੀ) ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। |
| 6 | C | ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ Dyslexia (ਡਿਸਲੈਕਸੀਆ) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ। |
| 7 | A | Alliteration (ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ) ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਰਣ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ, Personification (ਮਾਨਵੀਕਰਨ) ਵਿੱਚ ਨਿਰਜੀਵ ਨੂੰ ਸਜੀਵ ਦੇ ਗੁਣ ਦੇਣੇ। |
| 8 | C | ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ Multilingualism ਨੂੰ ਇੱਕ Resource (ਸਰੋਤ) ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਾਂ। |
| 9 | C | PSTET ਇੱਕ Learner-centered approach 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ Evaluation ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। |
| 10 | B | ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿਰਫ਼ Decoding ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਠਕ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| 11 | C | Passive voice (ਕਰਮਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗ) ਵਿੱਚ ਕਰਮ (object) ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਰਾਵਣ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" |
| 12 | B | ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅੰਤ ਲਿਖਣਾ Creative Writing (ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਲਿਖਾਈ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। |
| 13 | B | ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ Play-way method (ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ) ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। |
| 14 | B | Error Analysis (ਗਲਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਉਪਚਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। |
| 15 | C | Flashcards ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ Interactive games (ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਖੇਡਾਂ) ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣ। |
| 16 | B | 'ਮੁੰਡੇ' (Munde) - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਪੁਲਿੰਗ ; 'ਕੁੜੀਆਂ' (Kudian) - ਬਹੁ-ਵਚਨ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ। |
| 17 | C | Textbook ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (single perspective) ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇ। |
| 18 | B | Activity-based Learning (ਪ੍ਰਯੋਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ) "Learning by doing" (ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਣ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। |
| 19 | C | 'ਸਫ਼ਲਤਾ' (Safalta) ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ 'ਫ਼' (ਫ਼) ਨਾਲ ਹੈ, 'ਫ' (ph) ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਉਚਾਰਨ ਗਲਤੀ ਹੈ। |
| 20 | B | PSTET ਇੱਕ Positive attitude (ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵੱਈਆ) ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। |
| 21 | B | Idiom (ਮੁਹਾਵਰਾ) ਵਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ Proverb (ਅਖਾਣ) ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆ (moral) ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| 22 | C | Brainstorming (ਵਿਚਾਰ-ਮੰਥਨ) Pre-writing stage (ਲਿਖਣ-ਤੋਂ-ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ) ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਚਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। |
| 23 | B | 'ਨੇ' ਕਰਤਾ (Ram) ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ (Nominative) ਹੈ। |
| 24 | C | Inclusive Education (ਸੰਮਿਲਿਤ ਸਿੱਖਿਆ) ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। |
| 25 | B | Kaarak (ਕਾਰਕ) ਨਾਂਵ/ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। |
| 26 | B | Motivation (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| 27 | B | Sandhi (ਸੰਧੀ) ਦੋ ਵਰਣਾਂ (ਧੁਨੀਆਂ) ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। |
| 28 | B | Formative Assessment (ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ) ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ (during the learning process) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇ ਕੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। |
| 29 | C | 'ਘੋੜੇ ਨਿਲਾਮ ਕਰਨਾ' ਮੁਹਾਵਰੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋਣਾ, ਦੌੜ-ਭੱਜ ਕਰਨਾ'। |
| 30 | C | PSTET ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ Facilitator (ਸਹੂਲਤਕਰਤਾ) ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ positive learning environment (ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਿੱਖਣ ਮਾਹੌਲ) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
🏁 ਸਿੱਟਾ (Conclusion)
ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਥੀਓ,
ਇਹ ਸੀ Chapter 10: Model Practice Sets (ਮਾਡਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟ) ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ। ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸੈੱਟਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ PSTET ਦੇ ਪੈਟਰਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਸਿਰਫ਼ ਅਭਿਆਸ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹੱਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੋ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੋ।
ਪੂਰੀ PSTET ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਪਨ:
ਅਸੀਂ Chapter 1 ਤੋਂ Chapter 10 ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਵਰਧਕ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗਦ ਅਤੇ ਪਦ ਟੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਗੁਰ ਸਮਝੇ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ (Pedagogy) ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, PSTET ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਉਜਵਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ! 🌟
ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ,
ਟੀਮ PSTET ਗਾਈਡ
