Chapter 3: Punjabi Grammar & Verbal Ability (ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਯੋਗਤਾ)

📚 Chapter Overview

Section	Topics Covered	PSTET Weightage
3.1	Parts of Speech (ਸ਼ਬਦ-ਵਰਗੀਕਰਨ)	3-4 Questions
3.2	Punjabi Grammar Essentials	4-5 Questions
3.3	Vocabulary Building (ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ)	3-4 Questions
3.4	Sentence Structure (ਵਾਕ-ਬਣਤਰ)	3-4 Questions

🎯 Learning Objectives

By the end of this chapter, you will be able to:

✅ Identify and use all eight parts of speech in Punjabi
✅ Apply grammatical concepts: gender, number, case, tense, sandhi, and compound words
✅ Expand vocabulary through synonyms, antonyms, one-word substitutions, idioms, and proverbs
✅ Construct and transform sentences correctly
✅ Master sentence correction techniques for exam success

3.1 🏷️ Parts of Speech (ਸ਼ਬਦ-ਵਰਗੀਕਰਨ)

Parts of speech in Punjabi (ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭੇਦ) are similar to English but have unique characteristics. There are eight parts of speech in Punjabi grammar .

📊 The Eight Parts of Speech at a Glance

Punjabi Term	English Term	Function	Example
ਨਾਂਵ	Noun	Names of persons, places, things	ਕੁੜੀ (girl), ਸਕੂਲ (school), ਕਿਤਾਬ (book)
ਪੜਨਾਂਵ	Pronoun	Replaces a noun	ਮੈਂ (I), ਤੂੰ (you), ਉਹ (he/she/they)
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ	Adjective	Describes a noun	ਸੋਹਣੀ (beautiful), ਵੱਡਾ (big), ਠੰਡਾ (cold)
ਕਿਰਿਆ	Verb	Action or state	ਜਾਣਾ (to go), ਖਾਣਾ (to eat), ਸੌਣਾ (to sleep)
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ	Adverb	Describes a verb	ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ (slowly), ਤੇਜ਼ (fast)
ਸੰਬੰਧਕ	Postposition	Shows relation (like prepositions)	ਦਾ (of), ਨੂੰ (to), ਵਿੱਚ (in)
ਯੋਜਕ	Conjunction	Joins words/sentences	ਅਤੇ (and), ਪਰ (but), ਕਿਉਂਕਿ (because)
ਵਿਸਮਿਕ	Interjection	Expresses emotion	ਵਾਹ! (Wow!), ਹਾਏ! (Alas!), ਸ਼ਾਬਾਸ਼! (Well done!)

📝 1. Noun (ਨਾਂਵ)

A noun is a word that names a person, place, thing, or idea .

Types of Nouns in Punjabi:

Type	Description	Examples
ਜਾਤੀਵਾਚਕ (Common)	Common names	ਕੁੜੀ (girl), ਸ਼ਹਿਰ (city), ਕਿਤਾਬ (book)
ਵਿਅਕਤੀਵਾਚਕ (Proper)	Specific names	ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (Amritsar), ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ (Guru Nanak)
ਭਾਵਵਾਚਕ (Abstract)	Ideas/qualities	ਪਿਆਰ (love), ਬਹਾਦਰੀ (bravery), ਖੁਸ਼ੀ (happiness)
ਸਮੂਹਵਾਚਕ (Collective)	Groups	ਭੀੜ (crowd), ਫੌਜ (army), ਝੁੰਡ (flock)

[!TIP]
In PSTET exams, questions often ask to identify the type of noun in a given sentence or passage.

📝 2. Pronoun (ਪੜਨਾਂਵ)

A pronoun replaces a noun to avoid repetition .

Types of Pronouns:

Type	Punjabi Term	Examples
Personal	ਪੁਰਖਵਾਚਕ	ਮੈਂ (I), ਅਸੀਂ (we), ਤੂੰ (you), ਉਹ (he/she/they)
Demonstrative	ਸੰਕੇਤਵਾਚਕ	ਇਹ (this), ਉਹ (that)
Relative	ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ	ਜੋ (who/which), ਜਿਹੜਾ (the one who)
Interrogative	ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ	ਕੌਣ? (who?), ਕੀ? (what?), ਕਿਹੜਾ? (which?)
Indefinite	ਅਨਿਸ਼ਚਤਵਾਚਕ	ਕੋਈ (someone), ਕੁਝ (something)

Personal Pronouns: Person, Number, and Case

Person	Punjabi Term	Singular	Plural
First	ਪ੍ਰਥਮ-ਪੁਰਖ	ਮੈਂ (I)	ਅਸੀਂ (we)
Second	ਦੂਜਾ-ਪੁਰਖ	ਤੂੰ (you)	ਤੁਸੀਂ (you)
Third	ਤੀਜਾ-ਪੁਰਖ	ਉਹ (he/she/it)	ਉਹ (they)

📝 3. Adjective (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ)

An adjective describes or modifies a noun .

Types of Adjectives:

Type	Punjabi Term	Examples
Quality	ਗੁਣਵਾਚਕ	ਸੋਹਣਾ (beautiful), ਚੰਗਾ (good), ਕਾਲਾ (black)
Quantity	ਮਾਤਰਾਵਾਚਕ	ਥੋੜ੍ਹਾ (little), ਬਹੁਤ (much), ਕੁਝ (some)
Number	ਗਿਣਤੀਵਾਚਕ	ਇੱਕ (one), ਦੂਜਾ (second), ਕਈ (several)
Demonstrative	ਸੰਕੇਤਵਾਚਕ	ਇਹ (this), ਉਹ (that)

[!NOTE]
In Punjabi, adjectives usually come before the noun they modify, just like in English . For example: ਵੱਡਾ ਘਰ (big house), ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ (beautiful girl).

📝 4. Verb (ਕਿਰਿਆ)

A verb expresses an action, event, or state of being .

Verb Characteristics:

Feature	Description	Example
Root Form	Basic verb form	ਜਾ (go), ਕਰ (do), ਖਾ (eat)
Transitivity	Requires object or not	ਲਿਖ (transitive), ਹੱਸ (intransitive)
Causality	Cause action to happen	ਖਾ → ਖਵਾ (feed/cause to eat)
Agreement	Matches subject in gender/number	ਖਾਂਦਾ (masc.), ਖਾਂਦੀ (fem.)

Verb Forms Based on Tense :

Tense	Masculine	Feminine
Present	ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ	ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ
Past	ਖਾਧਾ	ਖਾਧੀ
Future	ਖਾਵਾਂਗਾ	ਖਾਵਾਂਗੀ

[!IMPORTANT]
Punjabi verbs must agree with the subject in gender, number, and person. For example, a male says "ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ" while a female says "ਮੈਂ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ" .

📝 5. Adverb (ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ)

An adverb modifies a verb, adjective, or another adverb.

Type	Examples
Time	ਅੱਜ (today), ਕੱਲ੍ਹ (yesterday), ਹੁਣ (now)
Place	ਇੱਥੇ (here), ਉੱਥੇ (there), ਅੰਦਰ (inside)
Manner	ਹੌਲੀ (slowly), ਤੇਜ਼ (fast), ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ (well)
Frequency	ਹਮੇਸ਼ਾ (always), ਕਦੇ-ਕਦੇ (sometimes)

📝 6. Postposition (ਸੰਬੰਧਕ)

Unlike English prepositions, Punjabi uses postpositions that come after the noun .

Punjabi	English Equivalent	Example
ਦਾ/ਦੀ/ਦੇ	of	ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (Ram's book)
ਨੂੰ	to	ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ (give to me)
ਵਿੱਚ	in	ਘਰ ਵਿੱਚ (in the house)
ਤੇ	on	ਮੇਜ਼ ਤੇ (on the table)
ਕੋਲ	near/with	ਉਸ ਕੋਲ (near him/with him)

📝 7. Conjunction (ਯੋਜਕ)

Conjunctions join words, phrases, or sentences.

Type	Examples
Coordinating	ਅਤੇ (and), ਪਰ (but), ਜਾਂ (or)
Subordinating	ਕਿਉਂਕਿ (because), ਜੇ (if), ਜਦੋਂ (when)

📝 8. Interjection (ਵਿਸਮਿਕ)

Interjections express sudden emotions.

Emotion	Examples
Joy	ਵਾਹ! ਵਾਹ! (Wow!), ਸ਼ਾਬਾਸ਼! (Well done!)
Sorrow	ਹਾਏ! (Alas!), ਆਹ! (Oh!)
Surprise	ਕੀ! (What!), ਅਰੇ! (Oh!)

3.2 🔧 Punjabi Grammar Essentials

⚥ Number and Gender (ਵਚਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ)

Gender (ਲਿੰਗ)

Punjabi has two genders:

ਪੁਲਿੰਗ (Masculine): ਮੁੰਡਾ (boy), ਘੋੜਾ (horse)
ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ (Feminine): ਕੁੜੀ (girl), ਘੋੜੀ (mare)

[!NOTE]
Even inanimate objects have gender in Punjabi! For example, ਕਿਤਾਬ (book) is feminine, while ਘਰ (house) is masculine.

Rules for Changing Gender:

Masculine Ending	Feminine Form	Example
-ਆ	-ਈ	ਮੁੰਡਾ → ਮੁੰਡੀ
-ਆ	-ਣ	ਸ਼ੇਰ → ਸ਼ੇਰਣੀ
Irregular	Change word	ਪਿਤਾ → ਮਾਤਾ

Number (ਵਚਨ)

Punjabi has two numbers:

ਇਕ-ਵਚਨ (Singular): ਕਿਤਾਬ (book)
ਬਹੁ-ਵਚਨ (Plural): ਕਿਤਾਬਾਂ (books)

Plural Formation Rules:

Singular Ending	Plural Ending	Example
-ਆ	-ਏ	ਮੁੰਡਾ → ਮੁੰਡੇ
-ਈ	-ਈਆਂ	ਕੁੜੀ → ਕੁੜੀਆਂ
-ਆ	-ਆਂ	ਪਿਤਾ → ਪਿਤਾਵਾਂ
Consonant	Add -ਆਂ	ਕਿਤਾਬ → ਕਿਤਾਬਾਂ

🎯 Case (ਕਾਰਕ)

Case shows the function of a noun or pronoun in a sentence. Punjabi has eight cases.

Case	Punjabi Term	Function	Example
Nominative	ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ	Subject/Doer	ਮੁੰਡਾ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। (The boy plays.)
Objective	ਕਰਮ ਕਾਰਕ	Object	ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ। (Boy read the book.)
Instrumental	ਕਰਨ ਕਾਰਕ	Instrument/Agent	ਪੈਨ ਨਾਲ ਲਿਖੋ। (Write with a pen.)
Dative	ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ ਕਾਰਕ	Indirect object/Beneficiary	ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ। (Give to the poor.)
Ablative	ਅਪਾਦਾਨ ਕਾਰਕ	Moving away from	ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। (Came out of the house.)
Genitive	ਸੰਬੰਧ ਕਾਰਕ	Possession/Relation	ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ (Ram's book)
Locative	ਅਧਿਕਰਣ ਕਾਰਕ	Location	ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ। (Sitting in the house.)
Vocative	ਸੰਬੋਧਨ ਕਾਰਕ	Addressing	ਹੇ ਰਾਮ! ਸੁਣੋ। (O Ram! Listen.)

⏰ Tense (ਕਾਲ)

Tense indicates the time of action. Punjabi has three main tenses.

Present Tense (ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ)

Person	Masculine	Feminine
I (ਮੈਂ)	ਖੇਡਦਾ ਹਾਂ	ਖੇਡਦੀ ਹਾਂ
You (ਤੂੰ)	ਖੇਡਦਾ ਹੈਂ	ਖੇਡਦੀ ਹੈਂ
He/She (ਉਹ)	ਖੇਡਦਾ ਹੈ	ਖੇਡਦੀ ਹੈ
We (ਅਸੀਂ)	ਖੇਡਦੇ ਹਾਂ	ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਾਂ
They (ਉਹ)	ਖੇਡਦੇ ਹਨ	ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ

Past Tense (ਭੂਤ ਕਾਲ)

Person	Masculine	Feminine
I (ਮੈਂ)	ਖੇਡਿਆ	ਖੇਡੀ
You (ਤੂੰ)	ਖੇਡਿਆ	ਖੇਡੀ
He/She (ਉਸ)	ਖੇਡਿਆ	ਖੇਡੀ
We (ਅਸੀਂ)	ਖੇਡੇ	ਖੇਡੀਆਂ
They (ਉਹ)	ਖੇਡੇ	ਖੇਡੀਆਂ

Future Tense (ਭਵਿਖ ਕਾਲ)

Person	Masculine	Feminine
I (ਮੈਂ)	ਖੇਡਾਂਗਾ	ਖੇਡਾਂਗੀ
You (ਤੂੰ)	ਖੇਡੇਂਗਾ	ਖੇਡੇਂਗੀ
He/She (ਉਹ)	ਖੇਡੇਗਾ	ਖੇਡੇਗੀ
We (ਅਸੀਂ)	ਖੇਡਾਂਗੇ	ਖੇਡਾਂਗੀਆਂ
They (ਉਹ)	ਖੇਡਣਗੇ	ਖੇਡਣਗੀਆਂ

[!TIP]
For future tense, no auxiliary verb (ਹਾਂ/ਹੈ/ਹਨ) is used—the main verb itself carries the future meaning .

🔗 Sandhi (ਸੰਧੀ) and Compound Words (ਸਮਾਸ)

Sandhi (ਸੰਧੀ)

Sandhi is the combination of two words where sounds merge.

Type	Description	Example
ਸਵਰ ਸੰਧੀ	Vowel combination	ਰਵੀ + ਇੰਦਰ = ਰਵਿੰਦਰ
ਵਿਅੰਜਨ ਸੰਧੀ	Consonant combination	ਸਤਿ + ਕਾਰ = ਸਤਿਕਾਰ
ਬਾਹਰਲੀ ਸੰਧੀ	External Sandhi	ਦੇਹ + ਅੰਤ = ਦੇਹਾਂਤ

Compound Words (ਸਮਾਸ)

A compound word (ਸਮਾਸ) is formed by combining two or more words.

Type	Description	Example
ਤਤਪੁਰੁਸ਼	First word qualifies second	ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ (patriotism)
ਕਰਮਧਾਰੇ	Adjective + Noun	ਨੀਲ-ਕੰਠ (blue-throated)
ਦਵੰਦ	Both words equal	ਮਾਂ-ਪਿਉ (parents)
ਬਹੁਵ੍ਰੀਹਿ	Compound describing another	ਚੰਦਰ-ਮੁਖੀ (moon-faced)

3.3 📚 Vocabulary Building (ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ)

🔤 Synonyms (ਸਮਾਨਾਰਥਕ)

Synonyms are words with similar meanings.

Word	Synonyms
ਸੂਰਜ	ਭਾਸਕਰ, ਦਿਨਕਰ, ਰਵੀ, ਆਦਿਤ
ਚੰਦ	ਚੰਦਰਮਾ, ਸੋਮ, ਸ਼ਸ਼ੀ, ਨਿਸ਼ਾਕਰ
ਧਰਤੀ	ਭੂਮੀ, ਜ਼ਮੀਨ, ਥਲ, ਵਸੁਧਾ
ਪਾਣੀ	ਜਲ, ਨੀਰ, ਉਦਕ, ਅੰਬੁ
ਪਹਾੜ	ਪਰਬਤ, ਗਿਰੀ, ਕੋਹ
ਘਰ	ਗ੍ਰਹਿ, ਨਿਵਾਸ, ਆਲ੍ਹਣਾ, ਧਾਮ

🔄 Antonyms (ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ)

Antonyms are words with opposite meanings.

Word	Antonym
ਦਿਨ	ਰਾਤ
ਸੱਚ	ਝੂਠ
ਅਮੀਰ	ਗਰੀਬ
ਚੰਗਾ	ਮਾੜਾ
ਸਵੇਰ	ਸ਼ਾਮ
ਗਰਮ	ਠੰਡਾ
ਉੱਚਾ	ਨੀਵਾਂ
ਮਿੱਠਾ	ਕੌੜਾ
ਜੀਵਨ	ਮੌਤ
ਪਿਆਰ	ਨਫ਼ਰਤ

📝 One-Word Substitution (ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ)

Phrase	One Word
ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ	ਅਮਰ
ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ	ਅਦ੍ਰਿਸ਼
ਜੋ ਜਿੱਤਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ	ਅਜੇਯ
ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਤਰੂ ਨਾ ਹੋਵੇ	ਅਜਾਤੀ
ਜੋ ਕਿਹਾ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ	ਅਕਥਨੀ
ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ	ਅਨਮੋਲ
ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ	ਪ੍ਰਵਾਸੀ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ	ਸ਼ਾਸਵਤ

💬 Idioms and Proverbs (ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ)

Common Idioms (ਮੁਹਾਵਰੇ)

Idiom	Literal Meaning	Figurative Meaning
ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ	Star of the eyes	Very dear/loved one
ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ	Self-praise	Boasting about oneself
ਨੱਥੀ ਦਾ ਮੁੰਨਾ	Nose-ring's bead	Only son/dear one
ਛੱਤੀ ਦਾ ਆਕੜ	Pride of thirty-six	Too much pride
ਢਾਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤਰ	Three leaves of a tree	Very few
ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਨਾ	Make teeth sour	Defeat/teach a lesson
ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਕੇ	Shaking off the hem	Cut off all relations
ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਗੁੜ ਭਰਨਾ	Fill mouth with jaggery	Bribe someone

Famous Proverbs (ਅਖਾਣ)

Proverb	Meaning
ਅੱਗੇ ਨੱਚਣਾ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਵਿਹੜਾ ਟੇਢਾ	A bad workman blames his tools
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜੋਂਗੇ, ਤਿਵੇਂ ਵੱਢੋਂਗੇ	As you sow, so shall you reap
ਹੱਥੀਂ ਕਰੇ ਤਾਂ ਹੱਥੀਂ ਮਿਲੇ	Hard work brings rewards
ਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਕਾ	A guilty conscience needs no accuser
ਸੱਪ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਸੋਟੀ ਵੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ	Achieve goal without damage
ਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ ਸੁਹਾਵਣੇ	Distance lends enchantment
ਨਾ ਨੱਚੇ ਗੰਗਾ, ਨਾ ਵਜਾਏ ਬੰਸੀ	Neither here nor there

3.4 📐 Sentence Structure (ਵਾਕ-ਬਣਤਰ)

🏗️ Basic Sentence Structure in Punjabi

Punjabi follows a Subject-Object-Verb (SOV) word order, unlike English which follows Subject-Verb-Object (SVO).

Language	Structure	Example
English	Subject + Verb + Object	I eat an apple.
Punjabi	Subject + Object + Verb	ਮੈਂ ਸੇਬ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। (I apple eat.)

📋 Types of Sentences

1. Simple Sentence (ਸਰਲ ਵਾਕ)

A single independent clause.

ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। (I go to school.)
ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। (She reads a book.)

2. Compound Sentence (ਸੰਯੁਕਤ ਵਾਕ)

Two or more independent clauses joined by conjunctions.

ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। (I went to school but he didn't come.)
ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਓ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਚੱਲੀਏ। (Either you come, or we go.)

3. Complex Sentence (ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਵਾਕ)

One main clause and one or more subordinate clauses.

ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪਿਆ, ਅਸੀਂ ਘਰ ਆ ਗਏ। (When it rained, we came home.)
ਉਹ ਲੜਕਾ ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਹੈ। (The boy who came yesterday is my friend.)

🔄 Sentence Transformation (ਵਾਕ-ਵਟਾਂਦਰਾ)

A. Affirmative to Negative

Affirmative	Negative
ਉਹ ਆਏਗਾ। (He will come.)	ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਏਗਾ। (He will not come.)
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। (I have a book.)	ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। (I have no book.)
ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਏ। (All students came.)	ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। (No student came.)

B. Assertive to Interrogative

Assertive	Interrogative
ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।	ਕੀ ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।	ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ?

C. Active to Passive Voice

Active	Passive
ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ।	ਰਾਮ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ।
ਮਾਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।	ਮਾਂ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

D. Direct to Indirect Speech

Direct	Indirect
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਵਾਂਗਾ।"	ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਵੇਗਾ।
ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?"	ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ।

✅ Sentence Correction (ਵਾਕ-ਸੁਧਾਰ)

Common Errors and Corrections

Incorrect ❌	Correct ✅	Rule
ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।	ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।	Verb agreement with person
ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। (for female)	ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।	Verb agreement with gender
ਮੈਂ ਸੇਬ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। (female speaking)	ਮੈਂ ਸੇਬ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ।	Verb agreement with gender
ਇਹ ਦੋ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।	ਇਹ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।	Subject-verb number agreement
ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੜਕੀ ਹੈ।	ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਲੜਕੀ ਹੈ।	Adjective agreement with gender

📝 Practice Exercise

Part A: Identify the Parts of Speech

Identify the underlined word's part of speech:

ਰਾਮ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। → _____________
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। → _____________
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। → _____________
ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਖੇਡਦੇ ਹਾਂ। → _____________
ਵਾਹ! ਕਿੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ। → _____________

Part B: Change the Gender

Masculine	Feminine
ਮੁੰਡਾ	_____________
ਸ਼ੇਰ	_____________
ਬਾਦਸ਼ਾਹ	_____________
ਪਿਤਾ	_____________
ਘੋੜਾ	_____________

Part C: Change the Number (Singular to Plural)

Singular	Plural
ਕੁੜੀ	_____________
ਘਰ	_____________
ਕਿਤਾਬ	_____________
ਪਹਾੜ	_____________
ਰੁੱਖ	_____________

Part D: Fill in the Correct Tense

ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ _____________ (ਜਾਣਾ - past)
ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਤਾਬ _____________ (ਪੜ੍ਹਨਾ - present)
ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ _____________ (ਆਉਣਾ - future)
ਰਾਮ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ _____________ (ਦੌੜਨਾ - present)
ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੀਂਹ _____________ (ਪੈਣਾ - past)

Part E: Match the Idioms

Idiom	Meaning
1. ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ	A. Boasting
2. ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ	B. Very dear
3. ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕਰਨਾ	C. Cut off relations
4. ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਕੇ	D. Teach a lesson

Answers: 1-, 2-, 3-, 4-

Part F: Sentence Correction

Correct the following sentences:

ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
→ ________________________________
ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਕੁੜੀ ਹੈ।
→ ________________________________
ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (for a male)
→ ________________________________
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਲਾਂਗੀ। (male speaking)
→ ________________________________
ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।
→ ________________________________

📊 Answer Key

Part A:

ਨਾਂਵ (Noun)
ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adverb)
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ (Adjective)
ਯੋਜਕ (Conjunction)
ਵਿਸਮਿਕ (Interjection)

Part B:

ਮੁੰਡੀ
ਸ਼ੇਰਣੀ
ਮਲਿਕਾ/ਰਾਣੀ
ਮਾਤਾ
ਘੋੜੀ

Part C:

ਕੁੜੀਆਂ
ਘਰ (or ਘਰਾਂ in oblique case)
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਪਹਾੜ (or ਪਹਾੜਾਂ in oblique case)
ਰੁੱਖ (or ਰੁੱਖਾਂ in oblique case)

Part D:

ਗਏ
ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ/ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ
ਆਵਾਂਗਾ/ਆਵਾਂਗੀ
ਦੌੜਦਾ ਹੈ
ਪਿਆ

Part E:

1-B, 2-A, 3-D, 4-C

Part F:

ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਹੈ।
ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਲਾਂਗਾ।
ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।

✅ Chapter Summary

Section	Key Takeaways
3.1 Parts of Speech	8 parts: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆ, ਕਿਰਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਯੋਜਕ, ਵਿਸਮਿਕ
3.2 Grammar Essentials	Gender (2), Number (2), Case (8), Tense (3), Sandhi, Compound words
3.3 Vocabulary	Synonyms, Antonyms, One-word substitutes, Idioms, Proverbs
3.4 Sentence Structure	SOV order, 3 sentence types, Transformation rules, Correction tips

🎯 Self-Assessment Checklist

I can identify all 8 parts of speech in Punjabi sentences
I can change nouns from masculine to feminine and singular to plural
I understand the 8 cases and their uses
I can conjugate verbs in present, past, and future tenses
I know 20+ synonyms and antonyms
I understand 15+ common idioms and proverbs
I can transform sentences (affirmative↔negative, active↔passive)
I can identify and correct common sentence errors

📚 Next Chapter Preview

Chapter 4: Foundational Concepts of Language Learning will cover:

Learning vs. Acquisition
Principles of Language Teaching
Functions of Language
Children's use of language as a tool

[!TIP]
Exam Day Reminder:
Grammar questions in PSTET are often context-based—look at the whole sentence
Pay attention to gender and number agreement—this is a common error question
For idioms, understand the figurative meaning, not just literal
In sentence correction, check verb agreement first, then word order

Teacher Eligibility Test

Sunday, 22 February 2026

Ch 3: Punjabi Grammar & Verbal Ability (ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਯੋਗਤਾ)